Gece Parlayan Bulutlar

Gece parıldayan bulutlar, atmosferin mezosfer katmanındaki buz kristallerinden meydana gelen “tüysü” bulutlardır. Daha çok kuzey yarım kürede ve genellikle 50-70 enlemleri arasında kalan bölgelerde ortaya çıksalar da mezosferin daha soğuk olduğu yaz aylarında daha aşağı enlemlerden görülmeye başlanmıştır. Bu bulutların son yıllarda daha sık görülmesi küresel ısınmanın bir sonucu olduğu düşünülmektedir.

Gün Doğumu

Gece parlayan bulutlar, troposferdeki bulutlardan farklı olarak atmosferimizin mezosfer katmanının yukarılarında -yerden yaklaşık 85 km yüksekte- mezosferin en soğuk bölgesi olan mezopozda oluşan bulutlardır. 1885 yılına kadar gece parlayan bulutların görüldüğüne dair hiçbir bilgi yoktur.  Ilk kez 1885 yılının yaz aylarında Kuzey Avrupa ve Rusya’da görülen gece parlayan bulutların, o yıldan birkaç yıl öncesine kadar Endonezya’da patlamış olan Krakatoa Yanardağı’nın atmosfere savrulan küllerinden kaynaklanmış olabileceği düşünülüyordu.

Gece parlayan bulutlar, Güneş battıktan 1-2 saat sonra ya da Güneş doğmadan 1-2 saat önce görülebilirler.Genellikle troposferimizin yükseklerinde (yerden yaklaşık 5-14 km uzaklıkta) oluşan sirrus bulutları gibi “tüysü” görünüme sahiptir. Gece parlayan bulutların gözükme sebebi, Dünya yüzeyinde Güneş ufkun altında kalsa da yerden 85 km kadar mesafede bu bulutların henüz oraya ulaşmaya devam eden Güneş ışınları sebebiyle parlıyor olmalarıdır.

İlk kez görüldükleri 1885 yılından itibaren gerek kuzey yarım kürenin gerekse de güney yarım kürenin yaklaşık 50-70 enlemleri arasında genellikle yaz gündönümüne yakın tarihlerde daha sık gözlenirler. Son yıllarda daha aşağı enlemlerde de karşılaşılmaya başlanmış bu bulutların Türkiye’den bile görülebildiği ülkemizin astrofotoğrafçılık alanında tanınan bir ismi olan Tunç Tezel tarafından Bolu’da çekilen bir fotoğrafla belgelenmiştir.

Günümüzde gece parlayan bulutların oluşumuyla ilgili en güvenilir ve genel bilgi, bu bulutların troposferin üst bölgelerinde fırtınalar vb. nedeniyle oluşan kararsızlıklar sonucunda yukarı doğru savrulan su molekülleri- nin mezopozda gerek kendi başlarına gerekse mezosferdeki toz zerrelerine tutunarak kristalleşmeleri sonucunda oluşmalarıdır. Toz zerrelerinin büyük volkan patlamalarından sonra atmosferde artıyor olması, neden 1885’te gece parlamalayan bulutların ilk defa gözüktüğünü açıklıyor olabilir.